034-33257601
info@autismkerman.ir
ثربخشی شناخت درمانی مبتنی بر ذهن آگاهی بر خود انتقادی و شایستگی والدینی مادران کودکان با اختلال طیف اتیسم
ثربخشی شناخت درمانی مبتنی بر ذهن آگاهی بر خود انتقادی و شایستگی والدینی مادران کودکان با اختلال طیف اتیسم

ثربخشی شناخت درمانی مبتنی بر ذهن آگاهی بر خود انتقادی و شایستگی والدینی مادران کودکان با اختلال طیف اتیسم

جزئیات

شناخت درمانی مبتنی بر ذهن آگاهی

19 آذر 1404
حضور کودک با اختلال طیف اتیسم تنها خود کودک را تحت تاثیر قرار نمی‌دهد و پیامدهای مخربی بر سازگاری و سلامت روانی خانواده‌های آنان نیز دارد و عدم آگاهی و شناخت مشکلات و نیازهای مادران و عدم توجه به تجربیات تلخ آنها در زندگی با اختلال طیف اوتیسم ‌تواند این پیامدها را تشدید کند و از آنجایی که غالباً مادر اولین شخصی است که به طور مستقیم و پیوسته با کودک ارتباط برقرار می‌کند بنابراین وجود این کودک در خانواده می‌تواند به طور کلی تاثیر مخربی بر روی کیفیت زندگی مادران داشته باشد.

این مادران فشارهای روانی و استرس زیادی را متحمل می‌شوند که این فشارها سلامت روانشناختی و جسمی آنها را به طور چشمگیری به مخاطره می‌اندازد.

آنها ممکن است در معرض برخی از محدودیت‌های اجتماعی مانند شانس کمتر در یافتن شغل مناسب یا طرد شدن از سوی خانواده و جامعه باشند، حمایت رسمی و خانوادگی کمتری دریافت کنند که این عوامل می‌تواند زمینه خود انتقادی را در آنها تقویت کند.

خود انتقادی به عنوان هسته اصلی آسیب شناسی بسیاری از اختلالات روانی و یکی از راهبردهای ناسازگارانه تنظیم هیجان معرفی شده است.

خود انتقادی به عنوان داشتن انتظارات بالا از خود و تلاش برای موفقیت، بی‌اعتنایی به توسعه روابط معنادار بین فردی، شکست در رعایت استانداردها، احساسات پستی و کاهش خود ارزشی تعریف می‌شود.

این افراد به طور مداوم عملکردشان را مورد بررسی دقیق قرار می‌دهند و در مواجهه با شکست نسبت به افسرده شدن آسیب‌پذیرتر هستند.

همچنین احساس فقدان شایستگی که مبین احساس ی‌لیاقتی و ناتوانی در انجام وظایف والدین نیز بیشترین تاثیر را بر استرس والدین دارد. پژوهشگران بر این باورند که عدم شایستگی والدین می‌تواند بر وضعیت تحصیلی فرزندان، جامعه پذیری، بهداشت روانی خانواده، کنترل رفتاری و دیگر مؤلفه‌های کیفیت زندگی خانواده اثری سود داشته باشد. همچنین عدم شایستگی والدین منجر به بدرفتاری فیزیکی با فرزندان، شیوه تربیتی مستبدانه و وضع قوانین سفت و سخت و انعطاف ناپذیر می‌شود.

با توجه به نقش محوری مادران کودکان با اختلال طیف اتیسم و مشکلات روانشناختی که با آنها مواجه هستند، در سال‌های اخیر روش‌های درمانی متفاوتی از جمله شناخت درمانی مبتنی بر ذهن آگاهی توجه زیادی را به خود کرده است که از آن به عنوان موج سوم درمان‌های شناختی رفتاری یاد می‌شود و تکنیک‌های ذهن آگاهی را با عناصر شناخت درمانی ترکیب می‌کند که شکل‌گیری دیدگاهی مجزا از افکار را در فرد تسهیل کند.

ذهن آگاهی به صورت حالت توجه برانگیخته و گاهی از آنچه در لحظه فعلی به وقوع می‌پیوندد تعریف شده است. این توجه، توجه هدفمند است که به همراه پذیرش بدون قضاوت درباره تجربه‌های در حال وقوع در لحظه کنونی است.

نتایج این پژوهش نشان می‌دهد که شناخت درمانی مبتنی بر ذهن آگاهی باعث کاهش خود انتقادی مادران کودکان با اختلال طیف اتیسم شده است.

در تبیین این یافته می‌توان گفت هدف در درمان ذهن آگاهی مجهز کردن افراد به روش‌های پاسخ به استرس‌های زندگی می‌باشد تا آنها بتوانند از واکنش‌های روانی که ترس و استرس را بدتر می‌کند و در روش‌های موثر حل مسئله تداخل ایجاد می‌کند، رهایی پیدا کنند.

در واقع آنها یاد می‌گیرند که افکار فقط افکار هستند و واقعیت نیستند بر همین اساس این آگاهی می‌تواند باعث کاهش خود انتقادی در مادران کودکان اتیسم شود.

شناخت درمانی مبتنی بر ذهن آگاهی با آموزش پذیرش به افراد به آنها کمک می‌کند که افکار، احساسات و حواس بدنی خود را در موقعیت‌های مختلف بپذیرند،در مورد آنها قضاوت نکنند و فقط به مشاهده آنها بپردازند، پذیرش و مشاهده صرف مادران کمک می‌کند که انعطاف پذیر باشند، راهبردهای مقابله‌ای را پرورش دهند، قدرت حل مسئله خود را تقویت کنند و هنگامی که تحت شرایط آموزش‌های شناخت درمانی قرار گیرند احتمالا با شناختی که از نقاط قوت و ضعف خود به دست می‌آورند، در جهت تقویت عملکرد خود در زندگی تلاش می‌کنند و به این واسطه کنترل بیشتری بر زندگی خود کسب می‌کنند.

در نتیجه شناخت درمانی مبتنی بر ذهن آگاهی با آموزش پذیرش به مادران،به آنها کمک می‌کند تا افکار، احساسات و حواس بدنی خود را در موقعیت‌های مختلف بپذیرند، در مورد آنها قضاوت نکنند و فقط به مشاهده آنها بپردازند و این پذیرش و مشاهده صرف مادران کمک می‌کند تا انعطاف پذیر باشند،راهبردهای مقابله‌ای را پرورش دهند، قدرت حل مسئله خود را تقویت کنند و به این ترتیب احساس شایستگی بیشتری پیدا کنند.


محمدی فضه، هارون رشیدی همایون. اثربخشی شناخت‌درمانی مبتنی بر ذهن‌آگاهی بر خودانتقادی و شایستگی والدینی مادران کودکان با اختلال طیف اُُتیسم. تعلیم و تربیت استثنایی. ۱۴۰۴; ۳ (۱۸۷) :۸۹-۱۰۲

مقاله ها مرتبط